Umaszczenie kotów brytyjskich – jak rodzice przekazują kolor kociętom?
Koty brytyjskie występują w niezwykle bogatej gamie umaszczeń – od klasycznych niebieskich, czarnych i czekoladowych, przez liliowe, rude i kremowe, aż po odmiany szylkretowe, srebrzyste, złociste, pręgowane czy colourpoint. Wygląd kociaka nie jest jednak dziełem przypadku. Kolor i wzór sierści są wynikiem genów otrzymanych od obojga rodziców.
Podstawowe kolory
Podstawą większości umaszczeń jest czerń lub rudy kolor. Inne barwy mogą powstawać dzięki działaniu dodatkowych genów. Przykładowo gen rozjaśnienia (dilution) powoduje, że:
– czarny staje się niebieski,
– czekoladowy staje się liliowy,
– rudy staje się kremowy.
Gen rozjaśnienia jest recesywny. Oznacza to, że kociak musi otrzymać odpowiedni wariant genu zarówno od matki, jak i od ojca, aby rozjaśnienie było widoczne. Kot może więc wyglądać na czarnego, a jednocześnie być nosicielem rozjaśnienia i przekazać je potomstwu.
Dlaczego kotki mogą być szylkretowe?
Dziedziczenie koloru rudego jest szczególnie interesujące, ponieważ odpowiedzialny za niego gen znajduje się na chromosomie X.
Kocur posiada jeden chromosom X, dlatego może być zasadniczo albo rudy, albo nierudy. Kotka posiada dwa chromosomy X i może otrzymać gen rudego koloru tylko od jednego z rodziców. Wtedy powstaje charakterystyczne umaszczenie szylkretowe, łączące partie rude z czarnymi lub – w wersji rozjaśnionej – kremowe z niebieskimi.
Z tego powodu kolor rodziców pozwala przewidzieć część umaszczeń przyszłych kociąt, a w niektórych skojarzeniach również powiązać określone kolory z płcią potomstwa.
Kolor to dopiero początek
Na ostateczny wygląd kota wpływa znacznie więcej genów. Decydują one między innymi o występowaniu pręgowania, srebra, złota, białych znaczeń czy umaszczenia colourpoint. Część cech może pozostawać ukryta przez wiele pokoleń i ujawnić się dopiero wtedy, gdy kociak otrzyma odpowiednią kombinację genów od obojga rodziców.
Dlatego znajomość nie tylko umaszczenia rodziców, ale również ich rodowodów i genotypów, pozwala hodowcy znacznie dokładniej przewidywać kolory przyszłych kociąt.
W Gotham Cattery analiza dziedziczenia umaszczeń jest jednym z elementów świadomego planowania skojarzeń – obok zdrowia, charakteru, typu oraz różnorodności genetycznej.
| Kolor / wzór | Kod EMS |
|---|---|
| Kolory jednolite | |
| Czarny | BRI n |
| Niebieski | BRI a |
| Czekoladowy | BRI b |
| Liliowy | BRI c |
| Rudy | BRI d |
| Kremowy | BRI e |
| Cynamonowy | BRI o |
| Płowy / Fawn | BRI p |
| Szylkrety | |
| Szylkret czarny | BRI f |
| Szylkret niebieski | BRI g |
| Szylkret czekoladowy | BRI h |
| Szylkret liliowy | BRI j |
| Szylkret cynamonowy | BRI q |
| Szylkret płowy / Fawn | BRI r |
| Białe | |
| Biały niebieskooki | BRI w 61 |
| Biały pomarańczowooki | BRI w 62 |
| Biały różnooki | BRI w 63 |
| Dymne | |
| Czarny dymny | BRI ns |
| Niebieski dymny | BRI as |
| Czekoladowy dymny | BRI bs |
| Liliowy dymny | BRI cs |
| Rudy dymny | BRI ds |
| Kremowy dymny | BRI es |
| Czarny szylkret dymny | BRI fs |
| Niebieski szylkret dymny | BRI gs |
| Czekoladowy szylkret dymny | BRI hs |
| Liliowy szylkret dymny | BRI js |
| Cynamonowy dymny | BRI os |
| Płowy / Fawn dymny | BRI ps |
| Cynamonowy szylkret dymny | BRI qs |
| Płowy / Fawn szylkret dymny | BRI rs |
| Złociste | |
| Czarny złocisty shaded / shell | BRI ny 11/12 |
| Czarny złocisty tabby * | BRI ny 22*/23*/24* |
| Cynamonowy złocisty shaded / shell | BRI oy 11/12 |
| Cynamonowy złocisty tabby * | BRI oy 22*/23*/24* |
| Płowy / Fawn złocisty shaded / shell | BRI py 11/12 |
| Płowy / Fawn złocisty tabby * | BRI py 22*/23*/24* |
| Niebieski złocisty shaded | BRI ay 11 |
| Niebieski złocisty shell | BRI ay 12 |
| Niebieski złocisty tabby * | BRI ay 22*/23*/24* |
| Tabby | |
| Tabby | BRI n, a, b, c, d, e, f, g, h, j, o, p, q, r – 22*/23*/24* |
| Srebrzyste shaded / shell | |
| Czarny srebrzysty shaded / shell | BRI ns 11/12 |
| Niebieski srebrzysty shaded / shell | BRI as 11/12 |
| Czekoladowy srebrzysty shaded / shell | BRI bs 11/12 |
| Liliowy srebrzysty shaded / shell | BRI cs 11/12 |
| Rudy srebrzysty shaded / shell | BRI ds 11/12 |
| Kremowy srebrzysty shaded / shell | BRI es 11/12 |
| Cynamonowy srebrzysty shaded / shell | BRI os 11/12 |
| Płowy / Fawn srebrzysty shaded / shell | BRI ps 11/12 |
| Czarny szylkret silver shaded | BRI fs 11 |
| Czarny szylkret silver shell | BRI fs 12 |
| Niebieski szylkret silver shaded | BRI gs 11 |
| Niebieski szylkret silver shell | BRI gs 12 |
| Czekoladowy szylkret silver shaded | BRI hs 11 |
| Czekoladowy szylkret silver shell | BRI hs 12 |
| Liliowy szylkret silver shaded | BRI js 11 |
| Liliowy szylkret silver shell | BRI js 12 |
| Cynamonowy szylkret silver shaded | BRI qs 11 |
| Cynamonowy szylkret silver shell | BRI qs 12 |
| Płowy / Fawn szylkret silver shaded | BRI rs 11 |
| Płowy / Fawn szylkret silver shell | BRI rs 12 |
| Srebrzysty tabby * | BRI ns/as/bs/cs/ds/es/fs/gs/hs/js/os/ps/qs/rs 22*/23*/24* |
| Bikolor / Van / Arlekin | |
| Van | BRI n/a/b/c/d/e/f/g/h/j/o/p/q/r/01 |
| Arlekin | BRI n/a/b/c/d/e/f/g/h/j/o/p/q/r/02 |
| Bikolor | BRI n/a/b/c/d/e/f/g/h/j/o/p/q/r/03 |
| Colourpoint | |
| Colourpoint bez pręgowania | BRI n/a/b/c/d/e/f/g/h/j/o/p/q/r/33 |
| Colourpoint tabby * | BRI n/a/b/c/d/e/f/g/h/j/o/p/q/r/21* 33* |
| Pozostałe | |
| Kolor nieuznany | BRI x |
| Nieokreślony wzór pręgowania (Colourpoint tabby) | 21 |
| Numery wzorów tabby | |
| Cętkowany | 24 |
| Tygrysi | 23 |
| Klasycznie pręgowany | 22 |
